Medycyna wysokogórska

STREFA WIEDZY

Czy zdarzyło Ci się kiedyś zmarznąć tak bardzo, że zacząłeś się trząść z zimna i szczękać zębami? Jeśli tak – doświadczyłeś już łagodnej hipotermii, czyli wychłodzenia.

Hipotermia to stan, w którym temperatura głęboka ciała spada poniżej  (35°C) i organizm nie jest w stanie prawidłowo funkcjonować.

W górach wychłodzenie jest jednym z najczęstszych zagrożeń życia, dlatego profilaktyka, odpowiedni sprzęt i właściwe postępowanie w terenie są kluczowe.

JAK ZAPOBIEGAĆ WYCHŁODZENIU

Podstawowe zasady profilaktyki:

➤ stosuj strój wielowarstwowy dopasowany do warunków pogodowych

➤ pij dużo płynów (minimum ok. 4 litry dziennie)

➤ jedz wysokoenergetyczne produkty (batony, żele, przekąski)

➤ unikaj nadmiernego wysiłku powodującego pocenie się

➤ staraj się pozostać suchy

➤ zawsze miej przy sobie folię termoizolacyjną

➤ w terenie zagrożonym nieplanowanym biwakiem noś płachtę biwakową lub namiot przetrwania

Folia termoizolacyjna powinna być stosowana u każdej osoby, u której podejrzewamy hipotermię lub uraz (stroną srebrną do ciała). Dodatkowo należy wejść do namiotu przetrwania.

WARUNKI ŚRODOWISKA WYSOKOGÓRSKIEGO

Warunki w górach wysokich znacznie różnią się od tych, które znamy z nizin.

Najważniejsze zagrożenia to:

➤ spadek dostępności tlenu wraz z wysokością

➤ niskie temperatury

Temperatura powietrza spada średnio o 1°C na każde 150 m wysokości, co zwiększa ryzyko wychłodzenia i odmrożenia. Na szczycie Everestu średnia temperatura odczuwalna w sezonie wynosi około −40°C.

Ogromne znaczenie ma również wiatr, który obniża temperaturę odczuwalną:

➤ −10°C przy wietrze 50 km/h odczuwamy jak −20°C

➤ −30°C przy wietrze 50 km/h odczuwamy jak −50°C

Zimą na Evereście wiatr może osiągać 150 km/h, co przy temperaturze powietrza −40°C daje odczuwalne −70°C.

MECHANIZMY UTRATY CIEPŁA

Organizm traci ciepło w górach poprzez kilka mechanizmów:

➤ Promieniowanie – oddawanie ciepła do otoczenia.

➤ Przewodzenie – kontakt z zimnym podłożem lub mokrym ubraniem.

➤ Konwekcja – utrata ciepła wskutek działania wiatru.

➤ Parowanie – utrata ciepła podczas pocenia się.

➤ Oddychanie – ogrzewanie zimnego powietrza w drogach oddechowych.

Największe ryzyko wychłodzenia pojawia się, gdy alpinista spoci się, przemoczy ubranie, złapie załamanie pogody i zostanie zmuszony do nieplanowanego biwaku w wietrze i opadach.

RODZAJE HIPOTERMII

Hipotermię dzieli się według temperatury głębokiej ciała:

➤ łagodna: 35–32°C

➤ umiarkowana: 32–28°C

➤ głęboka: poniżej 28°C

W warunkach górskich rozpoznanie opiera się najczęściej na objawach klinicznych, ponieważ dokładny pomiar temperatury głębokiej jest trudny.

ŁAGODNA HIPOTERMIA

Objawy:

➤ silne uczucie zimna

➤ dreszcze

➤ zaburzenia koncentracji

➤ niezgrabne ruchy

POSTĘPOWANIE

Na tym etapie organizm zwykle może sam się ogrzać dzięki dreszczom i aktywności fizycznej, o ile zatrzymamy dalszą utratę ciepła.

Najważniejsze działania:

➤ zapewnij schronienie przed wiatrem i zimnem

➤ zdejmij mokrą odzież i zastąp ją suchą

➤ odizoluj poszkodowanego od podłoża

➤ użyj śpiwora, płachty biwakowej lub folii NRC

➤ podawaj ciepłe, wysokoenergetyczne napoje (jeśli poszkodowany jest przytomny)

Skuteczną metodą ogrzewania jest także ciepło drugiej osoby w śpiworze. Nie wolno podawać alkoholu – zwiększa on utratę ciepła.

AFTERDROP – NIEBEZPIECZNE ZJAWISKO

Podczas wychłodzenia organizm ogranicza przepływ krwi do kończyn, chroniąc najważniejsze narządy.

Nagły ruch może spowodować powrót zimnej krwi z kończyn do centrum ciała, co powoduje dalszy spadek temperatury głębokiej. Zjawisko to nazywa się afterdrop i może doprowadzić do utraty przytomności lub zatrzymania krążenia. Dlatego wychłodzony alpinista powinien odpocząć i ogrzewać się stopniowo przed wznowieniem wysiłku.

UMIARKOWANA HIPOTERMIA

Gdy temperatura głęboka spada poniżej 32°C, pojawiają się poważne objawy:

➤ ustanie dreszczy

➤ splątanie

➤ senność

➤ bełkotliwa mowa

➤ zaburzenia równowagi

➤ utrata przytomności

➤ spowolniony oddech i tętno

Stan świadomości można ocenić pytając np.:

➤ gdzie jesteśmy?

➤ jaki mamy rok?

Zaburzenia równowagi lub trudności z prostymi zadaniami mogą świadczyć o pogarszającym się stanie poszkodowanego. Na tym etapie poszkodowany nie jest w stanie sam się ogrzać.

Postępowanie

➤ postępuj bardzo delikatnie – nagłe ruchy mogą wywołać zatrzymanie krążenia

➤ zadbaj o drożność dróg oddechowych

➤ nie podawaj płynów osobie nieprzytomnej

➤ kontynuuj izolację i ogrzewanie bierne

Poszkodowanego należy jak najszybciej ewakuować.

GŁĘBOKA HIPOTERMIA

Objawy:

➤ niewyczuwalny oddech i tętno

➤ szerokie źrenice

➤ sztywność ciała

➤ bardzo zimna skóra

W takiej sytuacji osoba może sprawiać wrażenie martwej, ale nadal może żyć. Jeżeli nie ma jednoznacznych oznak śmierci, należy rozpocząć czynności ratujące życie.

HIPOTERMIA A WYSOKOŚCIOWY OBRZĘK MÓZGU (HACE)

Objawy hipotermii mogą być podobne do objawów wysokościowego obrzęku mózgu (HACE). Na wysokości powyżej 3000 m n.p.m. czasami trudno rozróżnić te dwa stany.

W takiej sytuacji należy:

➤ rozpocząć leczenie obu stanów jednocześnie

➤ jak najszybciej zejść na niższą wysokość

➤ podać tlen (jeśli jest dostępny)

➤ rozważyć worek hiperbaryczny i deksametazon

PIŚMIENNICTWO:

• Wilderness Medical Society Clinical Practice Guidelines for the Out-of-Hospital Evaluation and Treatment of Accidental Hypothermia: 2019 Update.

• Oxford Handbook of Expedition and Wilderness Medicine; C. Johnson, S.R. Anderson, J. Dallimore, S.Winser, D.A. Warrell; Oxford University Press 2008

• NMS – Medycyna Ratunkowa; S.H.      Plantz; E.J. Wipfler; Elsevier Urban & Partner 2008.

• Practice Guidelines for Wilderness Emergency Care; W.W. Forgey; Wilderness Medical Society 2006.

• High Altitude Medicine and Physiology; J.B. West, R.B. Schoene, J.S. Milledge; Hodder Arnold 2007.

-------

CHCESZ DOWIEDZIEĆ SIĘ WIĘCEJ?

 Jeśli chcesz lepiej przygotować się zdrowotnie do trekkingu lub wyprawy wysokogórskiej, rozszerzoną wersję poradnika znajdziesz w ebooku „Medycyna wysokogórska w praktyce – poradnik na trekking i wyprawę” >>

-----

 Praktyczną wiedzę dotyczącą postępowania w sytuacjach nagłych w górach poznasz także w szkoleniu online „Wysokogórska pierwsza pomoc” >> - przygotowanym z myślą o osobach planujących wyjazdy na dużą wysokość.

-----

 Natomiast szczegółowy skład apteczki wyprawowej oraz dokładną instrukcję przygotowania apteczki ekspedycyjnej i osobistego zestawu ratunkowego znajdziesz w ebooku „Apteczka wyprawowa – kompletny przewodnik medyczny” >>

PLANUJESZ TREKKING LUB WYPRAWĘ WYSOKOGÓRSKĄ?

 Jeśli chcesz sprawdzić, czy Twój stan zdrowia pozwala bezpiecznie wziąć udział w trekkingu lub wyprawie wysokogórskiej, warto skorzystać z konsultacji lekarskiej >> lub telemedycznego pakietu wyprawowego >>

Dzięki temu możesz wcześniej ocenić ryzyko zdrowotne, odpowiednio przygotować się do wyjazdu i zwiększyć bezpieczeństwo podczas przebywania na wysokości.

Firma powstała w 2004 roku. Celem MedEverest jest edukacja w zakresie medycyny górskiej i zagrożeń gór wysokich. Zajmuję się wszystkim medycznymi aspektami pobytu na dużej wysokości. Organizuję zabezpieczenia medyczne trekkingów oraz wypraw wysokogórskich.

Specjalistyczna Praktyka Lekarska Medeverest Robert Szymczak z siedzibą w Gdańsku (80-360), przy ul. Bolesława Krzywoustego 19F, NIP: 5841943576, REGON: 220148318.

Wszystkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie treści oraz zdjęć zabronione. Obowiązek informacyjny przed wyrażeniem zgód na przetwarzanie danych (zobacz).

Sprawdź również Regulamin sklepu >> Realizacja: ColinMedia.eu >>