Medycyna wysokogórska
STREFA WIEDZY
ODMROŻENIA
Wystające części ciała są szczególnie narażone na działanie niskiej temperatury i silnego wiatru. W działalności wysokogórskiej – oprócz czerpania przyjemności ze wspinaczki i podziwiania krajobrazów – konieczne jest ciągłe dbanie o komfort cieplny organizmu.
Najbardziej zagrożone są:
➤ nos
➤ policzki
➤ usta
➤ uszy
➤ palce rąk
➤ palce stóp
Niedostatek tlenu oraz niska temperatura sprzyjają powstawaniu odmrożeń. Jak mawiał Andrzej Zawada: „Inteligentny i myślący alpinista się nie odmraża.”
PROFILAKTYKA
Przed wyjazdem warto zainwestować w wysokiej jakości sprzęt:
➤ dobrze dopasowane, buty wysokogórskie z zapasem przestrzeni na grube skarpety (zazwyczaj +1,5 numeru większe niż noszone na co dzień buty)
➤ kilka par rękawic
➤ dobre skarpetki techniczne lub z wełny merino
W tym przypadku jakość naprawdę idzie w parze z ceną.
Podczas marszu i wspinaczki:
➤ regularnie poruszaj palcami rąk i stóp, aby kontrolować czucie
➤ nie noś ciasnych butów
➤ nie zapinaj raków zbyt mocno
➤ poluzuj pasek zegarka
➤ zdejmij biżuterię z palców, nadgarstków, uszu i nosa
Dbaj także o:
➤ odpowiednie nawodnienie – dobra cyrkulacja krwi pomaga chronić kończyny
➤ suche skarpety i rękawice
SYSTEM OCHRONY STÓP (SPRAWDZONY W HIMALAJACH)
Jednym z systemów ochrony stóp stosowanych przez polarników, który sprawdził się również w górach wysokich, jest prosty system izolacji wilgoci.
Sprawdził się on podczas zimowych wypraw na Nanga Parbat i Broad Peak, a także wiosennych wypraw na Dhaulagiri i Mount Everest.
Schemat warstw:
➤ bardzo cienka skarpetka syntetyczna (np. jak cienka pończocha)
➤ mocny worek foliowy (ok. 35 l)
➤ gruba skarpeta z wełny merino
➤ botek wewnętrzny i skorupy lub but wysokogórski
Po dojściu do obozu:
➤ botek oraz gruba skarpeta pozostają suche
➤ cienka skarpeta i worek są wilgotne
Skóra stopy bywa lekko zmacerowana, ale po osuszeniu szybko wraca do normy.
Cienką skarpetę można suszyć przy ciele, a worek foliowy w śpiworze. Rano cały zestaw jest ponownie suchy i gotowy do użycia. Największą zaletą tego systemu jest utrzymanie suchości botków i grubych skarpet, co znacząco zmniejsza ryzyko odmrożeń.
OBJAWY ODMROŻENIA
Podejrzewaj odmrożenie, jeżeli skóra:
➤ staje się biała
➤ jest twarda
➤ traci czucie
W takiej sytuacji należy natychmiast ogrzać dane miejsce – np. palec wkładając go pod pachę. Jeżeli po około 15 minutach czucie nie wraca, należy przerwać wspinaczkę i wrócić do obozu. Po ogrzaniu odmrożone miejsce może być bolesne i obrzęknięte.
ETAPY ODMROŻENIA
Jeżeli pierwsze objawy zostaną zlekceważone, uszkodzenia mogą się pogłębiać.
Kolejne etapy to:
➤ pęcherze podobne do oparzeniowych
➤ pęcherze wypełnione białym lub krwistym płynem
➤ martwica tkanek
W skrajnych przypadkach dochodzi do obumarcia palców, które mogą wymagać amputacji.
Jak zmniejszyć ryzyko odmrożeń
➤ Zainwestuj w dobre buty, łapawice i kominiarkę – chroń głowę, twarz i szyję.
➤ Unikaj kontaktu skóry z metalowymi elementami sprzętu.
➤ Nie pal papierosów i unikaj alkoholu oraz narkotyków.
➤ Ogranicz wysiłek, aby zmniejszyć zmęczenie i pocenie się.
➤ Szczególnie chroń wcześniej odmrożone miejsca.
➤ Nie noś ciasnych butów ani zbyt wielu par skarpet.
➤ Pij dużo płynów.
➤ Noś zawsze suche ubranie i rękawice.
LECZENIE ODMROŻEŃ
Leki przeciwbólowe
Można zastosować: Ibuprofen – 1 tabletka (400mg) co 6 godzin
Dodatkowo osłonowo na żołądek: Omeprazol – 1 tabletka przed śniadaniem
Postępowanie z odmrożoną tkanką
➤ Nie rozcieraj odmrożonych tkanek.
➤ Nie ogrzewaj ich wysoką temperaturą (np. płomieniem zapalniczki).
➤ Nie przekłuwaj pęcherzy, chyba że utrudniają ewakuację (np. na stopach).
➤ Jeśli trzeba je przebić, zrób to jałową igłą z apteczki.
ROZMRAŻANIE
W bazie lub schronisku należy:
➤ zanurzyć odmrożoną część ciała w wodzie o temperaturze 38–40°C
➤ ogrzewać przez około 30 minut, kontrolując temperaturę wody
Dalsze postępowanie
➤ załóż jałowy opatrunek z gazików
➤ zastosuj maść aloesową lub antybakteryjną (np. Argosulfan)
➤ zmieniaj opatrunek co najmniej raz dziennie
W przypadku odmrożenia ręki warto ją unieruchomić na temblaku (np. z taśmy wspinaczkowej).
POLECAM:
Wilderness Medical Society Clinical Practice Guidelines for the Prevention and Treatment of Frostbite: 2024 Update.
-------
CHCESZ DOWIEDZIEĆ SIĘ WIĘCEJ?
Jeśli chcesz lepiej przygotować się zdrowotnie do trekkingu lub wyprawy wysokogórskiej, rozszerzoną wersję poradnika znajdziesz w ebooku „Medycyna wysokogórska w praktyce – poradnik na trekking i wyprawę” >>
-----
Praktyczną wiedzę dotyczącą postępowania w sytuacjach nagłych w górach poznasz także w szkoleniu online „Wysokogórska pierwsza pomoc” >> - przygotowanym z myślą o osobach planujących wyjazdy na dużą wysokość.
-----
Natomiast szczegółowy skład apteczki wyprawowej oraz dokładną instrukcję przygotowania apteczki ekspedycyjnej i osobistego zestawu ratunkowego znajdziesz w ebooku „Apteczka wyprawowa – kompletny przewodnik medyczny” >>
PLANUJESZ TREKKING LUB WYPRAWĘ WYSOKOGÓRSKĄ?
Jeśli chcesz sprawdzić, czy Twój stan zdrowia pozwala bezpiecznie wziąć udział w trekkingu lub wyprawie wysokogórskiej, warto skorzystać z konsultacji lekarskiej >> lub telemedycznego pakietu wyprawowego >>
Dzięki temu możesz wcześniej ocenić ryzyko zdrowotne, odpowiednio przygotować się do wyjazdu i zwiększyć bezpieczeństwo podczas przebywania na wysokości.
Firma powstała w 2004 roku. Celem MedEverest jest edukacja w zakresie medycyny górskiej i zagrożeń gór wysokich. Zajmuję się wszystkim medycznymi aspektami pobytu na dużej wysokości. Organizuję zabezpieczenia medyczne trekkingów oraz wypraw wysokogórskich.
Specjalistyczna Praktyka Lekarska Medeverest Robert Szymczak z siedzibą w Gdańsku (80-360), przy ul. Bolesława Krzywoustego 19F, NIP: 5841943576, REGON: 220148318.
Wszystkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie treści oraz zdjęć zabronione. Obowiązek informacyjny przed wyrażeniem zgód na przetwarzanie danych (zobacz).
Sprawdź również Regulamin sklepu >> Realizacja: ColinMedia.eu >>