Medycyna wysokogórska

STREFA WIEDZY

Kobiety aklimatyzują się do wysokości w podobny sposób jak mężczyźni. Nie stwierdzono istotnych różnic w aklimatyzacji oddechowej między płciami, mimo że progesteron zwiększa wentylację oraz odpowiedź oddechową na niedotlenienie. Również częstość występowania ostrej choroby górskiej (AMS) u kobiet jest podobna jak u mężczyzn.

Częstość AMS nie zależy od fazy cyklu miesięcznego. Niektóre źródła podają, że wysokościowy obrzęk płuc (HAPE) występuje u kobiet rzadziej niż u mężczyzn. Natomiast obrzęki twarzy czy kończyn dolnych częściej dotyczą kobiet. Nie ma natomiast danych wskazujących na odmienny przebieg wysokościowego obrzęku mózgu (HACE) u kobiet.

HIGIENA I PRAKTYCZNE WSKAZÓWKI

W trudnych warunkach górskich oddawanie moczu może być utrudnione, zwłaszcza w namiocie. Pomocne może być zabranie butelki z szerokim otworem lub specjalnego urządzenia typu „she-wee”.

Aby ułatwić utrzymanie higieny podczas menstruacji, niektóre kobiety decydują się na skrócenie lub golenie włosów w okolicach intymnych. W apteczce wyprawowej warto mieć również leki na:

➤ infekcje dróg moczowych,

➤ zapalenie pochwy,

➤ problemy z nietrzymaniem moczu.

MENSTRUACJA NA WYSOKOŚCI

Termin wystąpienia miesiączki na wysokości może się zmienić. Wpływają na to m.in.:

➤ nagła zmiana stref czasowych (jet lag),

➤ intensywny wysiłek fizyczny,

➤ zimno,

➤ utrata masy ciała.

Menstruacja może być szczególnie kłopotliwa podczas wypraw, gdzie dostęp do urządzeń sanitarnych jest bardzo ograniczony.

Aby uniknąć krwawienia podczas wyprawy, niektóre kobiety stosują ciągłe przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych bez przerwy na miesiączkę, nawet przez kilka miesięcy. W ciągu pierwszych trzech miesięcy takiego stosowania mogą jednak pojawić się plamienia.

Alternatywą mogą być metody oparte na progesteronie, takie jak:

➤ tzw. mini-pigułka,

➤ zastrzyki z medroksyprogesteronu,

➤ implant antykoncepcyjny,

➤ hormonalna wkładka wewnątrzmaciczna.

Planowanie regulacji cyklu najlepiej rozpocząć około 6 miesięcy przed wyjazdem.

Jeśli miesiączki są obfite, na wysokości wraz z krwią można tracić znaczące ilości żelaza. W takiej sytuacji warto skonsultować się z lekarzem w sprawie suplementacji. Podczas aklimatyzacji organizm zwiększa produkcję czerwonych krwinek bogatych w żelazo, dlatego zapasy żelaza – oceniane m.in. poziomem ferrytyny – powinny być odpowiednio uzupełnione przed wyprawą.

ANTYKONCEPCJA W GÓRACH

Nie ma danych wskazujących, że wysokość zmniejsza skuteczność takich metod antykoncepcji jak:

➤ tabletki hormonalne,

➤ zastrzyki antykoncepcyjne,

➤ przepony dopochwowe,

➤ prezerwatywy dla kobiet,

➤ wkładki wewnątrzmaciczne.

W warunkach wyprawowych – przy nieregularnym jedzeniu, zmęczeniu czy zaburzeniach snu – skuteczność antykoncepcji może być jednak nieco niższa.

Warto pamiętać, że stosowanie antybiotyków o szerokim spektrum działania (np. penicylin czy tetracyklin) może obniżyć skuteczność tabletek antykoncepcyjnych zawierających mniej niż 50 µg estrogenów – w trakcie terapii i przez 7 dni po jej zakończeniu należy stosować dodatkową metodę antykoncepcji.

Nie ustalono jednoznacznie, czy hormonalna antykoncepcja wpływa na proces aklimatyzacji.

Tabletki antykoncepcyjne (z wyjątkiem preparatów zawierających wyłącznie progesteron) w połączeniu z odwodnieniem, zimnem, długim unieruchomieniem czy zwiększoną lepkością krwi mogą zwiększać ryzyko zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej. Ryzyko to może wzrastać po około tygodniu pobytu powyżej 4500 m n.p.m., szczególnie u kobiet palących lub o niskiej sprawności fizycznej.

Dlatego często zaleca się preparaty zawierające wyłącznie progesteron. Planowanie antykoncepcji przed wyprawą również warto rozpocząć około 6 miesięcy wcześniej.

CIĄŻA A WYSOKOŚĆ

Kobiety w ciąży nie są bardziej narażone na choroby wysokościowe niż inne osoby, jednak niedotlenienie może zaburzać krążenie między łożyskiem a płodem, prowadząc do niedotlenienia płodu. Na wysokości zmniejsza się przepływ krwi przez macicę, a intensywny wysiłek matki dodatkowo zmniejsza ilość tlenu dostępnego dla płodu.

Kobiety w ciąży są także bardziej narażone na odwodnienie. Zarówno ciąża, jak i wysokość zwiększają częstość i głębokość oddechu, a oddychanie suchym górskim powietrzem sprzyja utracie płynów.

Długotrwały pobyt na wysokości powyżej 2500 m n.p.m. może zwiększać ryzyko powikłań takich jak:

➤ krwawienie z dróg rodnych,

➤ przedwczesne odklejenie łożyska,

➤ nadciśnienie tętnicze i stan przedrzucawkowy,

➤ przedwczesny poród,

➤ zahamowanie wzrostu płodu,

➤ wewnątrzmaciczne obumarcie płodu.

Dodatkowym problemem podczas wypraw jest oddalenie od opieki medycznej, ograniczone możliwości diagnostyczne oraz większe ryzyko urazów czy infekcji podróżnych. Niektóre choroby tropikalne, np. malaria czy wirusowe zapalenie wątroby typu E, mogą mieć cięższy przebieg w czasie ciąży.

Wiele leków stosowanych w profilaktyce wysokościowej lub przeciwmalarycznej jest przeciwwskazanych w ciąży. Dotyczy to m.in. acetazolamidu, który nie powinien być stosowany w pierwszym trymestrze oraz po 36 tygodniu ciąży.

WYSOKOŚĆ W POSZCZEGÓLNYCH ETAPACH CIĄŻY

Istnieją przypuszczenia, że wysokość może zwiększać ryzyko samoistnych poronień w pierwszym trymestrze. Z tego powodu wyjazdy w wysokie góry w tym okresie są zazwyczaj odradzane, szczególnie u kobiet z podwyższonym ryzykiem poronienia.

Po pierwszym trymestrze kobiety z niskim ryzykiem powikłań mogą przebywać krótkotrwale do wysokości około 2500 m n.p.m. Po 2–3 dniach aklimatyzacji możliwa jest umiarkowana aktywność fizyczna. Intensywny wysiłek powinien być jednak ograniczony.

Podróże na wysokość nie są zalecane po 20 tygodniu ciąży, jeśli występują takie czynniki jak:

➤ nadciśnienie tętnicze,

➤ stan przedrzucawkowy,

➤ anemia,

➤ palenie tytoniu przez matkę,

➤ zaburzenia wzrastania płodu,

➤ choroby serca lub płuc u matki.

Jeśli pobyt na wysokości jest konieczny, zaleca się regularne kontrole lekarskie, w tym badania USG, pomiary ciśnienia tętniczego oraz monitorowanie rozwoju płodu.

AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA W CIĄŻY

W pierwszym trymestrze nie ma przeciwwskazań do umiarkowanej aktywności, takiej jak wspinaczka czy narciarstwo na niskiej wysokości (blisko poziomu morza). Podczas wspinaczki zaleca się stosowanie uprzęży obejmującej całe ciało, aby uniknąć ucisku na brzuch.

W późniejszych etapach ciąży wspinaczka czy jazda na nartach są zwykle odradzane. Zmiana środka ciężkości, zwiększona masa ciała i większa wiotkość stawów mogą sprzyjać upadkom, urazom oraz potencjalnym powikłaniom ciąży.

PODSUMOWANIE

➤ Kobiety aklimatyzują się do wysokości podobnie jak mężczyźni.

➤ Menstruacja, antykoncepcja i higiena wymagają wcześniejszego planowania.

➤ Antykoncepcję oraz regulację cyklu najlepiej zaplanować kilka miesięcy przed wyjazdem.

➤ Kobiety w ciąży powinny szczególnie ostrożnie planować pobyt na wysokości i konsultować takie wyjazdy z lekarzem.

Odpowiednie przygotowanie medyczne i logistyczne pozwala kobietom bezpiecznie realizować ambitne plany górskie.

-------

CHCESZ DOWIEDZIEĆ SIĘ WIĘCEJ?

 Jeśli chcesz lepiej przygotować się zdrowotnie do trekkingu lub wyprawy wysokogórskiej, rozszerzoną wersję poradnika znajdziesz w ebooku „Medycyna wysokogórska w praktyce – poradnik na trekking i wyprawę” >>

-----

 Praktyczną wiedzę dotyczącą postępowania w sytuacjach nagłych w górach poznasz także w szkoleniu online „Wysokogórska pierwsza pomoc” >> - przygotowanym z myślą o osobach planujących wyjazdy na dużą wysokość.

-----

 Natomiast szczegółowy skład apteczki wyprawowej oraz dokładną instrukcję przygotowania apteczki ekspedycyjnej i osobistego zestawu ratunkowego znajdziesz w ebooku „Apteczka wyprawowa – kompletny przewodnik medyczny” >>

PLANUJESZ TREKKING LUB WYPRAWĘ WYSOKOGÓRSKĄ?

 Jeśli chcesz sprawdzić, czy Twój stan zdrowia pozwala bezpiecznie wziąć udział w trekkingu lub wyprawie wysokogórskiej, warto skorzystać z konsultacji lekarskiej >> lub telemedycznego pakietu wyprawowego >>

Dzięki temu możesz wcześniej ocenić ryzyko zdrowotne, odpowiednio przygotować się do wyjazdu i zwiększyć bezpieczeństwo podczas przebywania na wysokości.

Firma powstała w 2004 roku. Celem MedEverest jest edukacja w zakresie medycyny górskiej i zagrożeń gór wysokich. Zajmuję się wszystkim medycznymi aspektami pobytu na dużej wysokości. Organizuję zabezpieczenia medyczne trekkingów oraz wypraw wysokogórskich.

Specjalistyczna Praktyka Lekarska Medeverest Robert Szymczak z siedzibą w Gdańsku (80-360), przy ul. Bolesława Krzywoustego 19F, NIP: 5841943576, REGON: 220148318.

Wszystkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie treści oraz zdjęć zabronione. Obowiązek informacyjny przed wyrażeniem zgód na przetwarzanie danych (zobacz).

Sprawdź również Regulamin sklepu >> Realizacja: ColinMedia.eu >>