Medycyna wysokogórska

STREFA WIEDZY

Według Amerykańskiego Towarzystwa Cukrzycy (American Diabetes Association), osoby chorujące na cukrzycę typu I, które prawidłowo kontrolują poziom glikemii i nie mają powikłań cukrzycowych, mogą uprawiać wszystkie formy aktywności fizycznej (American Diabetes Association Position Statement – Diabetes Mellitus and Exercise, 2004).

W latach 1995–2005 około 50 alpinistów z cukrzycą typu I brało udział w wyprawach powyżej 5500 m n.p.m.

PLANOWANIE I PRZYGOTOWANIE

W miejscach oddalonych od cywilizacji dostęp do profesjonalnej opieki medycznej jest ograniczony, dlatego cukrzyk jest bardziej zależny od własnej wiedzy oraz przygotowania zespołu.

➤ Podróż na wschód skraca dzień, dlatego należy zmniejszyć dawkę insuliny w dniu podróży.

➤ Podróż na zachód wydłuża dzień, więc dawkę insuliny należy zwiększyć.

➤ Podczas długich lotów konieczne jest częste monitorowanie poziomu glikemii.

Cukrzycy typu I dobrze się aklimatyzują i nie wykazują większej podatności na choroby wysokościowe. Osoby z prawidłową kontrolą glikemii i bez zaburzeń naczyniowych mogą poddawać się dużym wysiłkom, jednak należy obserwować zmiany poziomu cukru we krwi.

Cukrzycy bez neuropatii i zaburzeń naczyniowych nie są bardziej narażeni na odmrożenia czy hipotermię, ale powinni dokładnie zabezpieczać się przed zimnem.

SAMOKONTROLA I DOŚWIADCZENIE

Cukrzyk planujący wyjazd w góry powinien:

➤ umieć samodzielnie kontrolować ilość podawanej insuliny,

➤ utrzymywać prawidłowy poziom glikemii w miesiącach poprzedzających wyjazd,

➤ mieć doświadczenie w kontroli glikemii podczas wysiłku na niższych wysokościach,

➤ radzić sobie z hipoglikemią i hiperglikemią.

Wielokrotne podawanie insuliny lub stosowanie pomp insulinowych ułatwia kontrolę glikemii. Nie każdy cukrzyk nadaje się na wyjazd w góry – osoby niewłaściwie kontrolujące poziom cukru nie powinny uczestniczyć w wyprawach wysokogórskich.

Badania wykazały, że cukrzycy sprawni fizycznie lepiej kontrolują glikemię niż osoby mniej aktywne. Na dużej wysokości zaleca się częstszą kontrolę poziomu glikemii, ponieważ krótkotrwałe spadki lub wahania poziomu cukru mogą powodować dodatkowe zmęczenie.

WYSOKOŚĆ A KONTROLA GLIKEMII

Na wysokości występują czynniki komplikujące kontrolę cukru we krwi:

➤ Zwiększone zapotrzebowanie na glukozę – spowodowane wysokim poziomem hormonów stresu (kortyzol, hormon wzrostu),

➤ Nieprzewidywalny wysiłek fizyczny – zależny od warunków pogodowych i trudności wspinaczkowych,

➤ Spadek wydolności tlenowej – maksymalny poziom wysiłku tlenowego spada o ~1% na każde 100 m powyżej 1500 m n.p.m.,

➤ Nieodpowiednia ilość węglowodanów – nieregularne posiłki i opóźnione wchłanianie węglowodanów,

➤ Zimno – zwiększa wydatek energetyczny, wpływa minimalnie na glikemię,

➤ Zmniejszenie wrażliwości na insulinę, stres, zmęczenie, objawy choroby wysokościowej (AMS) mogą sprzyjać hipoglikemii.

Zaleca się elastyczne dostosowanie dawki insuliny w zależności od wysiłku i przyjmowanej ilości węglowodanów oraz bezpieczne podawanie insuliny przez ubranie, aby uniknąć gorszego wchłaniania przez zimną skórę.

GLUKOMETRY I POMPY INSULINOWE

➤ Niektóre glukometry mogą działać niesprawnie na dużej wysokości z powodu niskiego ciśnienia, zimna, wysokiej temperatury lub niskiej wilgotności.

➤ Wysokie stężenie krwi może powodować niedoszacowanie wartości glikemii.

➤ Pompy insulinowe zaleca się stosować do wysokości 2300 m n.p.m., choć w praktyce zdobywcy Aconcagua używali pomp na większych wysokościach.

KWASICA KETONOWA

Kwasica ketonowa może być spowodowana przez:

➤ niepoprawne zmniejszenie lub zaprzestanie przyjmowania insuliny,

➤ niedostateczną ilość przyjmowanych posiłków,

➤ zaburzenia wchłaniania, infekcje, ciężką chorobę wysokościową,

➤ odwodnienie lub błędne odczyty glukometru,

➤ ekspozycję insuliny na zbyt wysoką temperaturę,

➤ kontynuację wysiłku fizycznego mimo obecności ketonurii – ketonuria jest bezwzględnym przeciwwskazaniem do wysiłku fizycznego.

KLUCZOWE ZALECENIA PRZED WYPRAWĄ

➤ Wybierz wspinaczkę zgodnie ze swoimi umiejętnościami.

➤ Zabierz dodatkowy zapas insuliny, glukagonu, glukometrów i szybko wchłanialnych węglowodanów.

➤ Rozważ alternatywne metody oceny glikemii (paski kolorymetryczne, glukometr, strzykawki insulinowe).

➤ Zabierz ketometr i paski do pomiaru ciał ketonowych.

➤ Zaplanuj dietę zgodnie z dostępnym jedzeniem na wyprawie.

➤ Sprawdź kontrolę glikemii podczas treningów w różnych warunkach.

➤ Przed wyjazdem odwiedź okulistę – retinopatia cukrzycowa jest względnym przeciwwskazaniem do pobytu na wysokości.

➤ Wykonaj angiogram naczyń siatkówki przy podejrzeniu zmian niedokrwiennych lub rozrostowych.

KLUCZOWE ZALECENIA NA WYPRAWIE

➤ Przeszkol partnerów, jak postępować w przypadku hipoglikemii i jak podawać glukagon.

➤ Wspinaj się z osobami świadomymi Twojej choroby i zasad pierwszej pomocy.

➤ Noś instrukcję postępowania w przypadku utraty przytomności (po polsku, angielsku, języku kraju wyprawy).

➤ Noś glukozę, glukagon i glukometr.

➤ Noś szybko wchłanialne węglowodany (batony, tabletki dekstrozy).

➤ Chroń insulinę przed zamarznięciem i nadmiernym ciepłem.

➤ Często kontroluj glikemię i dostosowuj terapię.

➤ Kalkuluj dawki insuliny, węglowodanów i wysiłku.

➤ Utrzymuj glikemię w granicach 100–200 mg/dL.

➤ Pamiętaj, że wysiłek zmniejsza, a odpoczynek zwiększa zapotrzebowanie na insulinę.

➤ Rozpoznawaj wczesne objawy hipoglikemii i hiperglikemii.

➤ Nigdy nie przerywaj terapii insulinowej.

➤ Zużyte paski i strzykawki zabierz ze sobą.

➤ Unikaj infekcji.

➤ Aklimatyzuj się powoli.

➤ Świadomie obserwuj funkcje poznawcze i oceniaj swój stan na wysokości.

➤ Unikaj stosowania acetazolamidu – może prowadzić do kwasicy ketonowej.

➤ Bądź świadomy, że HAPE i HACE mogą skomplikować kontrolę glikemii.

BIBLIOGRAFIA

• Travel at High Altitude – www.medex.org.uk

• K. Mieske et al., Journeys to High Altitude—Risks and Recommendations for Travelers with Preexisting Medical Conditions, Journal of Travel Medicine, 2010; 17(1): 48–62

• Conxita Leal, Going High with Type 1 Diabetes, High Altitude Medicine & Biology, 2005; 6(1): 14–21

• Pieter de Mol et al., Physical activity at altitude: challenges for people with diabetes: a review, Diabetes Care, 2014; 37: 2404–2413

-------

CHCESZ DOWIEDZIEĆ SIĘ WIĘCEJ?

 Jeśli chcesz lepiej przygotować się zdrowotnie do trekkingu lub wyprawy wysokogórskiej, rozszerzoną wersję poradnika znajdziesz w ebooku „Medycyna wysokogórska w praktyce – poradnik na trekking i wyprawę” >>

-----

 Praktyczną wiedzę dotyczącą postępowania w sytuacjach nagłych w górach poznasz także w szkoleniu online „Wysokogórska pierwsza pomoc” >> - przygotowanym z myślą o osobach planujących wyjazdy na dużą wysokość.

-----

 Natomiast szczegółowy skład apteczki wyprawowej oraz dokładną instrukcję przygotowania apteczki ekspedycyjnej i osobistego zestawu ratunkowego znajdziesz w ebooku „Apteczka wyprawowa – kompletny przewodnik medyczny” >>

PLANUJESZ TREKKING LUB WYPRAWĘ WYSOKOGÓRSKĄ?

 Jeśli chcesz sprawdzić, czy Twój stan zdrowia pozwala bezpiecznie wziąć udział w trekkingu lub wyprawie wysokogórskiej, warto skorzystać z konsultacji lekarskiej >> lub telemedycznego pakietu wyprawowego >>

Dzięki temu możesz wcześniej ocenić ryzyko zdrowotne, odpowiednio przygotować się do wyjazdu i zwiększyć bezpieczeństwo podczas przebywania na wysokości.

Firma powstała w 2004 roku. Celem MedEverest jest edukacja w zakresie medycyny górskiej i zagrożeń gór wysokich. Zajmuję się wszystkim medycznymi aspektami pobytu na dużej wysokości. Organizuję zabezpieczenia medyczne trekkingów oraz wypraw wysokogórskich.

Specjalistyczna Praktyka Lekarska Medeverest Robert Szymczak z siedzibą w Gdańsku (80-360), przy ul. Bolesława Krzywoustego 19F, NIP: 5841943576, REGON: 220148318.

Wszystkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie treści oraz zdjęć zabronione. Obowiązek informacyjny przed wyrażeniem zgód na przetwarzanie danych (zobacz).

Sprawdź również Regulamin sklepu >> Realizacja: ColinMedia.eu >>