Medycyna wysokogórska

STREFA WIEDZY

Jeżeli cierpisz na choroby serca, takie jak zaburzenia rytmu serca, nadciśnienie tętnicze, choroba wieńcowa lub przebyłeś zawał serca, albo przeszedłeś operację kardiochirurgiczną, przed planowaną podróżą w góry wysokie powinieneś skonsultować się z lekarzem.

Pobyt na wysokości stanowi dodatkowe obciążenie dla układu sercowo-naczyniowego, które w niektórych sytuacjach może być niebezpieczne. Jeśli przyjmujesz leki, zadbaj o to, aby zabrać na wyprawę odpowiednią ilość leków oraz zapas na wypadek opóźnień lub nieprzewidzianych sytuacji.

PRZYGOTOWANIE PRZED WYJAZDEM

Przed planowaną wyprawą warto:

➤ poprawić kondycję fizyczną,

➤ sprawdzić tolerancję wysiłku na poziomie morza,

➤ omówić z lekarzem postępowanie w przypadku bólu w klatce piersiowej oraz stosowane leki.

ZACHOWANIE NA WYSOKOŚCI

Jeżeli podczas pobytu na wysokości pojawi się pogorszenie samopoczucia, nie należy zdobywać większej wysokości. Warto również rozważyć zejście na niższy poziom oraz poinformować o swoim stanie współtowarzyszy wyprawy.

WPŁYW WYSOKOŚCI NA PRACĘ SERCA

Pobyt na wysokości wpływa na funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego. Ostre niedotlenienie wysokogórskie, zwiększona aktywność fizyczna, odwodnienie oraz zimno powodują aktywację układu współczulnego, co prowadzi do:

➤ skurczu naczyń krwionośnych,

➤ wzrostu częstości akcji serca,

➤ wzrostu ciśnienia tętniczego,

➤ zwiększenia rzutu serca.

W efekcie zwiększa się zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen. Zjawisko to jest najbardziej widoczne w trakcie aklimatyzacji, szczególnie w pierwszych trzech dniach na nowej wysokości.

Podczas trekkingu, gdy niemal każdego dnia osiąga się coraz większą wysokość, zapotrzebowanie serca na tlen stopniowo rośnie. Po około tygodniu aklimatyzacji na tej samej wysokości parametry pracy serca zwykle wracają do wartości zbliżonych do tych na poziomie morza.

CHOROBA WIEŃCOWA A POBYT NA WYSOKOŚCI

U osób z chorobą wieńcową zdolności kompensacyjne organizmu na wysokości są ograniczone.

W takich warunkach częściej mogą pojawiać się:

➤ epizody bólu w klatce piersiowej,

➤ zaburzenia rytmu serca,

➤ ryzyko nagłego zatrzymania krążenia.

Zwiększone zapotrzebowanie serca na tlen może również ujawnić wcześniej nierozpoznaną chorobę wieńcową. Dlatego u osób powyżej 45 roku życia przed wyjazdem w góry wysokie zalecane jest wykonanie:

➤ badania EKG,

➤ kardiologicznej próby wysiłkowej

➤ badania ECHO serca

Badania prowadzone w Alpach wykazały, że narciarze i alpiniści z chorobami serca, takimi jak zawał serca, nadciśnienie tętnicze lub choroba wieńcowa, mają większe ryzyko nagłego zatrzymania krążenia w górach. Z tego powodu w wielu schroniskach i ośrodkach turystycznych na wysokości znajduje się automatyczny defibrylator zewnętrzny (AED).

BEZPIECZNA WYSOKOŚĆ

Do wysokości około 2500 m n.p.m. nie obserwuje się zwiększonego ryzyka nagłej śmierci sercowej ani zawału serca.

Wysokości do około 3500 m n.p.m. dla pacjentów ze stabilną chorobą wieńcową i dobrą tolerancją wysiłku na poziomie morza zwykle nie stanowią istotnego zagrożenia. Jednak objawy choroby mogą pojawiać się częściej oraz przy mniejszym wysiłku niż na poziomie morza.

Na każdej nowej wysokości zaleca się 3–5 dni aklimatyzacji przed podejmowaniem większego wysiłku fizycznego. Wchodzenie na większą wysokość powinno odbywać się stopniowo, a intensywność wysiłku najlepiej kontrolować częstością akcji serca.

Brakuje natomiast wiarygodnych danych naukowych dotyczących pobytu osób z chorobą wieńcową powyżej 3500 m n.p.m.

BÓL W KLATCE PIERSIOWEJ

Jeżeli u osoby z chorobą wieńcową ból w klatce piersiowej pojawia się podczas wysiłku na poziomie morza, to na wysokości objawy prawdopodobnie się nasilą. W takich przypadkach pobyt i wysiłek na wysokości są przeciwwskazane.

PO ZAWALE SERCA

Podróż na wysokość jest bezwzględnie przeciwwskazana przez pierwsze 6 miesięcy po zawale serca.

Po tym okresie, przed planowaną wyprawą wysokogórską, należy wykonać próbę wysiłkową, aby ocenić tolerancję wysiłku.

PO ZABIEGACH KARDIOCHIRURGICZNYCH

Nie ma danych wskazujących, że pobyt na wysokości zwiększa ryzyko zamknięcia pomostów aortalno-wieńcowych (bypassów) lub stentu po angioplastyce tętnic wieńcowych.

Jeżeli zabieg wykonano przed wystąpieniem zawału serca, istnieją doniesienia o dobrej tolerancji wysiłku nawet na wysokościach około 5700 m n.p.m., choć są to pojedyncze obserwacje.

RYZYKO ZGONÓW SERCOWYCH NA WYSOKOŚCI

W latach 1987–1991 wśród około 276 tysięcy trekkingowców odnotowano 40 zgonów na wysokości, z czego:

➤ 2 były nagłymi zgonami,

➤ 4 były spowodowane zawałem serca.

Dane te sugerują, że częstość zgonów z przyczyn sercowych na wysokości nie jest bardzo wysoka, jednak temat wymaga dalszych badań.

INDYWIDUALNA OCENA RYZYKA

Kwalifikacja osób z chorobą wieńcową do wypraw wysokogórskich wymaga indywidualnej oceny ryzyka. Znaczenie ma między innymi:

➤ rodzaj planowanej aktywności (np. narciarstwo vs. trekking),

➤ intensywność wysiłku,

➤ dostęp do pomocy medycznej.

Warunki ratunkowe i medyczne w Alpach są znacznie lepsze niż w odległych regionach, takich jak Himalaje.

NIEWYDOLNOŚĆ SERCA

Osoby z objawową niewydolnością serca na poziomie morza (np. obrzęki, powiększenie wątroby, obrzęk płuc) nie powinny przebywać w warunkach wysokogórskich.

Pacjenci ze stabilną chorobą mogą przebywać na wysokości do około 2500 m n.p.m.

Na wysokości może być konieczne zwiększenie dawki leków moczopędnych, takich jak acetazolamid, przy jednoczesnym zwracaniu uwagi na ryzyko odwodnienia.

WRODZONE WADY SERCA

Niedotlenienie wysokogórskie powoduje skurcz naczyń płucnych i wzrost ciśnienia w tętnicach płucnych. Może to prowadzić do wysokościowego obrzęku płuc (HAPE).

Osoby z niektórymi wrodzonymi wadami serca, takimi jak:

➤ tetralogia Fallota,

➤ ubytek przegrody międzykomorowej,

➤ ubytek przegrody międzyprzedsionkowej,

➤ przetrwały przewód tętniczy (przewód Botalla),

➤ brak tętnicy płucnej,

mogą wykazywać nadmierną reakcję skurczową tętnic płucnych na niedotlenienie, co zwiększa ryzyko nadciśnienia płucnego oraz HAPE.

Osoby z objawowym nadciśnieniem płucnym na poziomie morza nie powinny przebywać na wysokości. Osoby bez objawów powinny mieć świadomość zwiększonego ryzyka powikłań.

W niektórych przypadkach zaleca się rozważenie profilaktycznego stosowania nifedypiny podczas pobytu na wysokości.

Przed wyjazdem można także rozważyć badanie reakcji organizmu na niedotlenienie, np. przy użyciu hipoksykatora lub komory hipobarycznej.

BIBLIOGRAFIA

• Travel at High Altitude – www.medex.org.uk

• K. Mieske et al., Journeys to High Altitude—Risks and Recommendations for Travelers with Preexisting Medical Conditions, Journal of Travel Medicine, 2010; Volume 17 (Issue 1): 48–62

• G. Strapazzon et al., Risk Assessment and Emergency Management of Coronary Heart Disease at Altitude, High Altitude Medicine & Biology, 2011; Volume 12, Number 1: 97–98

• Ward, Milledge, Schoene, High Altitude Medicine and Physiology, 2007

-------

CHCESZ DOWIEDZIEĆ SIĘ WIĘCEJ?

 Jeśli chcesz lepiej przygotować się zdrowotnie do trekkingu lub wyprawy wysokogórskiej, rozszerzoną wersję poradnika znajdziesz w ebooku „Medycyna wysokogórska w praktyce – poradnik na trekking i wyprawę” >>

-----

 Praktyczną wiedzę dotyczącą postępowania w sytuacjach nagłych w górach poznasz także w szkoleniu online „Wysokogórska pierwsza pomoc” >> - przygotowanym z myślą o osobach planujących wyjazdy na dużą wysokość.

-----

 Natomiast szczegółowy skład apteczki wyprawowej oraz dokładną instrukcję przygotowania apteczki ekspedycyjnej i osobistego zestawu ratunkowego znajdziesz w ebooku „Apteczka wyprawowa – kompletny przewodnik medyczny” >>

PLANUJESZ TREKKING LUB WYPRAWĘ WYSOKOGÓRSKĄ?

 Jeśli chcesz sprawdzić, czy Twój stan zdrowia pozwala bezpiecznie wziąć udział w trekkingu lub wyprawie wysokogórskiej, warto skorzystać z konsultacji lekarskiej >> lub telemedycznego pakietu wyprawowego >>

Dzięki temu możesz wcześniej ocenić ryzyko zdrowotne, odpowiednio przygotować się do wyjazdu i zwiększyć bezpieczeństwo podczas przebywania na wysokości.

Firma powstała w 2004 roku. Celem MedEverest jest edukacja w zakresie medycyny górskiej i zagrożeń gór wysokich. Zajmuję się wszystkim medycznymi aspektami pobytu na dużej wysokości. Organizuję zabezpieczenia medyczne trekkingów oraz wypraw wysokogórskich.

Specjalistyczna Praktyka Lekarska Medeverest Robert Szymczak z siedzibą w Gdańsku (80-360), przy ul. Bolesława Krzywoustego 19F, NIP: 5841943576, REGON: 220148318.

Wszystkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie treści oraz zdjęć zabronione. Obowiązek informacyjny przed wyrażeniem zgód na przetwarzanie danych (zobacz).

Sprawdź również Regulamin sklepu >> Realizacja: ColinMedia.eu >>