Choroby
Choruję na... Czy mogę jechać w góry wysokie? |
| Góry są zarezerwowane dla osób młodych…. duchem, a młodość duchowa niestety nie zawsze idzie w parze z młodością fizyczną i zdrowiem. Jeżeli Twoje życie naznaczone jest rytuałem przyjmowania na stałe leków i kontrolnymi badaniami u lekarza specjalności X to nie jest to powód dla którego należy rezygnować z gór. Poniżej przedstawiam listę zadań, które powinieneś zrealizować przed wyprawą. |
 |
|
Lista zadań do zrealizowania przed wyprawą: (1) Wizyta u lekarza (pół roku przed wyprawą) celem określenia ryzyka wyjazdu w góry z Twoją chorobą. Konsultacja z lekarzem zajmującym się medycyną wysokogórską (konsultacja przed wyprawą). (2) Stworzenie planu działania w sytuacji potencjalnego pogorszenia choroby podczas wyprawy - plan oparty o możliwości służb medycznych na danym terenie. (3) Ubezpieczenie pokrywające koszty leczenia zaostrzenia lub pojawienia się objawów Twojej choroby. (4) Przygotowanie apteczki wyprawowej wyposażonej w leki, które przyjmujesz na stałe. Zabierz ze sobą podwójną ilość leków, podziel je na kilka osobnych części i przechowuj w odrębnych miejscach, w plecaku Twoim, ale także np. lidera, lekarza lub partnera wspinaczkowego. (5) Poinformuj organizatora wyjazdu i lidera wyprawy o Twoim problemie zdrowotnym. Na wyprawie Twoje kłopoty ze zdrowiem to już nie jest prywatna sprawa. Koledzy, uczestnicy trekkingu czy wyprawy powinni wiedzieć jakie są objawy Twojej choroby i jak można Ci pomóc. Warto w apteczce mieć laminowaną kartkę z informacjami jakie leki, w jaki sposób i kiedy podać. Pamiętaj, że pogorszenie Twojego stanu zdrowia w górach zagraża nie tylko Tobie, ale także towarzyszom wspinaczki, którzy w trudnych warunkach mogą być zmuszeni do organizacji akcji ratunkowej. (6) Przeszkol kolegów w tym, jak Ci mogą pomóc, gdy pojawią się objawy choroby. (7) Uzyskaj od lekarza kartę informacyjną na temat stanu zdrowia - wersję przetłumaczoną na język angielski zabierz ze sobą na wyprawę i przechowuj w łatwo dostępnym miejscu np. z innymi dokumentami. (8) Podczas wyprawy obserwuj dokładnie swój organizm, zapisuj jakie leki bierzesz. W sytuacji pogorszenia się stanu zdrowia, poinformuj o tym kierownika wyprawy, nie ukrywaj tego. Zaprzestań dalszej wspinaczki do czasu ustąpienia niepokojących objawów. |
Noszenie okularów, szkieł kontaktowych w górach
|
Osoby noszące szkła kontaktowe powinny szczególnie dbać o higienę - czyste ręce to podstawa. Szkła jednodniowe to najbezpieczniejsza forma tzw. drugich oczu – po prostu używasz podczas jednego dnia i wyrzucasz. Skorzystaj z konsultacji przed wyprawą. |
 |
| Szkła „day and night”, które można nosić na nizinach przez miesiąc bez ściągania z oczu w warunkach górskich też się sprawdzają, ale należy najdłużej nosić je tydzień a potem wymienić na nową parę. Najgorszym chodź możliwym do zastosowania przy utrzymaniu wysokiej higieny jest używanie szkieł miesięcznych zdejmowanych codziennie. Pamiętaj o tym by szkła i płyn do szkieł kontaktowych w warunkach wysokogórskich chronić przed zamarznięciem (włóż wszystko do śpiwora na noc; małe pudełko na szkła wypełnij płynem i noś przy sobie w wewnętrznej kieszeni by mieć zawsze dostęp do płynu a nie lodu, gdy zajdzie potrzeba ściągnięcia szkieł kontaktowych). |
Stan po udarze mózgu
|
Osoby z niestabilnymi zaburzeniami neurologicznymi w okresie leczenia / rekonwalescencji (np. stan po udarze mózgu) nie powinni wybierać się w góry wysokie, ponieważ deficyty neurologicznie mogą się nasilić, a niedotlenienie może zaburzyć proces leczenia i dochodzenia do zdrowia. Skorzystaj z konsultacji przed wyprawą. |
 |
|
Po udarze lub przejściowym niedokrwieniu mózgu (TIA) przez 90 dni nie można narażać organizmu na wysokość. Po tym okresie konieczna jest ocena ryzyka wystąpienia udaru przez lekarza prowadzącego. Bezwzględne przeciwwskazania do pobytu na wysokości dotyczą osób z dużym ryzykiem ponownego udaru mózgu (stan po udarze krwotocznym w wyniku malformacji naczyniowej) – głównie z powodu małych możliwości zaopatrzenia w terenie wysokogórskim. U osób ze zdiagnozowanymi malformacjami naczyniowymi w mózgu, tętniakami tętnic mózgowych istnieje potencjalne ryzyko udaru krwotocznego na wysokości. Ciśnienie tętnicze wzrasta na wysokości, wysokość wpływa na zwiększenie delikatności kapilar, co zwiększa ryzyka krwawienia. Podejście do każdego pacjenta musi być indywidualne. Osoby ze stabilnymi zaburzeniami neurologicznymi (stan po udarze mózgu 5 lat temu) powinni unikać wysiłku połączonego ze wzrostem wysokości (powinni unikać wchodzenia pod górę na wysokości) – może to spowodować pogorszenie stanu neurologicznego (czasami lepiej wjechać niż wchodzić na wysokość). Osoby, które miały udar w wyniku nadciśnienia mają mniejsze ryzyko ponownego wystąpienia udaru na wysokości, niż osoby po udarze z przyczyn malformacji naczyniowych. Zalecenia: Każdy wspinacz po udarze mózgu powinien razem ze swoim neurologiem ocenić ryzyko wystąpienia kolejnego incydentu i rozważyć wskazana do terapii/ profilaktyki przeciwzakrzepowej. Bibliografia: 1. Travel at high altitude - www.medex.org.uk 2. Journal of Travel Medicine 2010; Volume 17 (Issue 1): 48–62; K. Mieske et al.; Journeys to High Altitude—Risks and Recommendations for Travelers with Preexisting Medical Conditions 3. High Altitude Medicine & Biology 2007; Volume 8, Number 2: 108-117; R. W. Baumgartner et al.; Going High with Preexisting Neurological Conditions |
Udar mózgu na wysokości
|
Czynniki ryzyka wystąpienia udaru mózgu na wysokości: zakrzepica żył mózgowych; czynniki pro-zakrzepowe: wysoki hematokryt – wynik zmniejszenia objętości osocza i produkcji czerwonych krwinek; niska temperatura otoczenia – zwolnienie przepływu krwi i możliwość uszkodzenia naczyń; długotrwałe unieruchomienie (załamanie pogody); odwodnienie; powikłania wysokościowego obrzęku mózgu - udar niedokrwienny oraz zakrzepica żył mózgowych. Skorzystaj z konsultacji przed wyprawą. |
 |
|
Objawy udaru mózgu na wysokości - problemy z widzeniem, mówieniem lub porażenie czucia i ruchu kończyn (osłabienie ręki, nogi, twarzy). Hipoksja (niedotlenienie na wysokości) i podwyższony hematokryt mogą zwiększyć obszar niedokrwienia. Gdy jesteśmy pewni diagnozy udaru mózgu lub przejściowego niedokrwienia mózgu (TIA) – to podajemy aspirynę - pół tabletki aspiryny (½ 300mg) i transportujemy poszkodowanego na dół. Należy szukać pomocy lekarza. Bibliografia:
|
Epilepsja / Padaczka
Trzy procent populacji ludzi choruje na padaczkę, 10% ludzi ma przynajmniej jeden napad padaczkowy w życiu.
Skorzystaj z konsultacji przed wyprawą.
 |
| Przyczyny wystąpienia drgawek na wysokości (również pierwszego w życiu napadu drgawek): wysokościowy obrzęk mózgu – jakkolwiek HACE rzadko jest przyczyną drgawek, zaburzenia snu, brak snu, sen przerywany - oddech przerywany podczas snu, proces aklimatyzacji, hiperwentylacja -hipokapnia może powodować nadwrażliwość neuronów, niedotlenienie wysokogórskie. |
Jeżeli chorujesz na padaczkę to:
Przed wyjazdem: Upewnij się, że twoja choroba jest dobrze kontrolowana i stabilna. Przynajmniej 6 miesięcy poprzedzających wyjazd powinno być bez napadu padaczki. Słabo kontrolowana padaczka jest względnym przeciwwskazaniem do pobytu na wysokości.
Musisz być świadomy problemów związanych ze wspinaczką i asekurowaniem podczas wspinaczki. Upewnij się, że twoi współtowarzysze również zdają sobie sprawę z tych problemów (napad padaczki w trakcie wspinaczki lub asekuracji). W niektórych sytuacjach napad padaczki grozi śmiercią.
Dowiedz się czy leki antymalaryczne nie kolidują z twoimi lekami.
Na wysokości: Unikaj chorób, ponieważ mogą wpływać na efektywność twojego leczenia. Unikaj znanych ci czynników wywołujących u ciebie napady (np. alkohol, zmęczenie). Leki przeciwpadaczkowe mogą wpływać na sen, oraz zaburzać koordynację. Po napadzie możesz być senny i wymagać odpoczynku.
Dla osób mających zdiagnozowaną padaczkę, niewymagających przyjmowania leków oraz dla osób przyjmujących leki, u których wystąpił napad drgawek na wysokości zalecana jest profilaktyka przeciwdrgawkowa: Acetazolamid 125-250mg 2 x dziennie na 1-2 dni przed ekspozycją, potem podczas całego pobytu.
Osoby, które przyjmowały leki przeciwdrgawkowe w przeszłości, powinni na wyjazd w góry zabrać te leki. Osoby chorujące na padaczkę, które na wysokości kontynuują terapię, nie mają zazwyczaj wzrostu ilości napadów na wysokości.
Gdy podczas wyprawy wystąpił napad drgawek to zaleca się zejście w dół i powrót do kraju. Jako zabezpieczenie przeciwdrgawkowe podczas powrotu do kraju zaleca się: Acetazolamid 2 x dziennie, Lorazepam 1-2mg / 12h przez 3-4 dni.
Przypadek - 50 letnia kobieta po wylądowaniu w La PAZ 4100m n.p.m. miała pierwszy w życiu uogólniony napad drgawek wywołany najprawdopodobniej wysokością. U osób, które doświadczyły napadu drgawek na wysokości, podczas lotów samolotowych, a które muszą kolejny raz lecieć – należy zastosować w profilaktyce Lorazepam tuż przed lotem - jednorazowa dawka 1-2mg doustnie (czas działania około 12h).
Bibliografia:
1. Travel at high altitude - www.medex.org.uk
2. Journal of Travel Medicine 2010; Volume 17 (Issue 1): 48–62; K. Mieske et al.; Journeys to High Altitude—Risks and Recommendations for Travelers with Preexisting Medical Conditions
3. High Altitude Medicine & Biology 2007; Volume 8, Number 2: 108-117; R. W. Baumgartner et al.; Going High with Preexisting Neurological Conditions
4. High Altitude Medicine & Biology 2011; Volume 12, Number 1: 13-19; E.H. Maa; How Do You Approach Seizures in the High Altitude Traveler?